Bash sahypa git

Eıho! Indi Yahoo türkmen elipbiıinde gözleıär!


OKA gyzykly zatlary

BAR indekse
GEZ internetde
AL gerek zatlary
OKA gyzykly zatlary
BiL maglumatlary
GÜL gülkä
GÖR suratlary

Türkmen halysynyò täsinligi

Teke-türkmen halysynyò aklyòy haıran edıän sungat eserdigi hakynda dünıä taryhynda belli syıahatçylaryò, sungatöwrenijileriò, taryhçylaryò aıdanlaryny gaty köp ıerde tutaryk edinıärler. Hakykatdanam „zeri zergär tanaıar“. Mysal üçin, futbol hakynda braziliıaly meºhur Peläniò, argentinaly Maradonanyò, germaniıaly Bekenbaueriò, fransiıaly Platiniò… aıdanlaryny ıönekeı janköıeriò aıdanlary bilen deòäp bolmaz. Ussatlaryò beren bahasy jedelsizdir.

ªu ıerde meºhur wenger syıahatçysy Arminiı Wamberiniò halylarymyz hakynda aıdan sözüne ünsi çekmekçi bolıarys.

„…Reòkleriò haıran galaımaly arassalygyndan, matasynyò berkliginden baºga-da, bu göçüp-gonup ıören ıarym wagºy zenanlaryò ºekilleriò simmetriıasyny saklamak baºarnyklary hem inçeden duıuºlary ıewropalylaryò gaty köpüsine „Aòry otur“ diıdirip biljek…“

Geliò, meºhur alymyò zenanlarymyzy “göçüp-gonup ıören ıarym wagºy” diıip atlandyrmasyny „Aòry otur“ diıiljek ıewropala düºnükli bolsun diılip aıdylan hasap edeliò. Çünki simmetriıany inçeden duımak we ony saklamak baºarnygy göçüp-gonup ıören ıarym wagºynyò edip biljek zady däl. Muny taryh subut etdi. ªol döwürlerde ıarym wagºy diılip göz öòüne getirilen halkyò örän çuòdan gaıdıan medeniıetiniò, edebiıatynyò, sungatynyò, taryhynyò bardygyna hut Wamberiniò özi hem göz ıetiren alym. Biz onuò uly zähmet siòdirip, baºardygyça terjime edip Magtymguly Pyragynyò ºygyrlaryny ıewropalylara tanadan alymdygyny bilıäris. Hakykatdanam, simmetriıany inçeden duıup we saklamagy baºaryp, hala girizen zenanlar bilen däl, ºol zenanlaryò ıörelgesini ıitirmän, arkama-arka öwrenip, olary biziò günlerimizde gaıtalap bilıän halyçylaram ıewropalylary haırana goııar. 1996-njy ıylda Ganowerde geçirilen Bütindünıä sergisinde belli halyçymyz Ogulnabat Meredowanyò haly dokaıºyny gören daºary ıurtly synçylar: „Siz barmaklaryòyz bilen eriºleri-de sanap alaòyzok. Türkmenler ir wagtlar kompıuter ulgamyna geçipdirler“ diıip baha beripdirler.

Halyçylyk sungatymyzy daºary ıurtlular ıöne ıere kompıuter ulgamyna deòemeıärler. Muòa has gowy göz ıetirmek üçin Wamberiniò „simmetriıany inçeden duımak we ony saklamak“ diııänine düºünjek bolalyò.

Assimmetrik bir ºekiliò birnäçe görnüºlerde yzly-yzyna gaıtalanyp gelmegi bilen simmetriıa emele gelıär. Mysal üçin „F“ harpynyò ºekili. Ondaky çyzyklaryò üçüsem biri-birinden tapawutly. Iki sany „F“ harpyny yzygider goısak, simmetrik ºekil emele gelıär.

…. Üç sany dürli çyzykdan emele gelen „F“ harpynyò simmetriıanyò kanunlaryna laıyklykda ıerleºdirilmegi bilen dörän ºekiller haıran galdyrıar. Türkmen halysynda bolsa simmetriıanyò has kämil, manyly görnüºlerini tapsa bolıar. Zenanlarymyzyò ºol täsin nagyºlaryò, gölleriò simmetriıasyny inçeden duıup saklap bilmek baºarnyklaryna Wamberiniò näme üçin ıewropalylara „Aòry otur“ diıip biljek derejede baha berendigine indi düºünen bolsak gerek.

 


habarlaºmak üçin tkm2000@aport.ru